Natuurlijk is niet natuurlijk


Laatst interviewde ik iemand over een niet zo sexy, maar wel belangrijk onderwerp. Tijdens het gesprek (dat ik opnam en liet transcriberen door Microsoft Teams) viel het me op dat de geïnterviewde heel vaak het woord ‘natuurlijk’ in de mond nam. Dit leidde bij mij tot lichte ergernis, want zo ‘natuurlijk’ was de hele materie voor mij niet.

Storend

Kort daarop las ik in de laatste editie van het geweldige tijdschrift van Onze Taal een inzending van een lezer, met als kop Natuurlijk. De schrijver viel over het oneigenlijke en veel te veelvuldige gebruik van het woord natuurlijk. Vooral bij de verslaglegging van de kroning van Charles III, waarbij verslaggever Tim de Wit zinnen uitsprak als ‘Nou ja, we gaan natuurlijk een dag beleven met zoveel oude tradities en rituelen die de Britten zelf ook zeventig jaar geleden voor het laatst hebben gezien natuurlijk hè, bij de kroning van Elizabeth’. Storend aan het veelvuldige gebruik van het woord is volgens de lezer dat het lijkt alsof de spreker geen tegenspraak duldt.

Stopwoordje

Het is volgens mij vooral een stopwoordje. Daar zijn er meer van die tot irritatie kunnen leiden, zoals ‘gewoon’, ‘eigenlijk’, ‘helemaal goed’ (vooral bij horecapersoneel) en ‘oprecht’ (op het moment enorm in opmars, bij jong én oud). Uiteraard (fraai alternatief voor ‘natuurlijk’!) wijkt spreektaal af van geschreven tekst, maar het is altijd goed om alert te blijven op het gebruik van stopwoordjes. Stopwoordjes komen duidelijk aan het licht bij een letterlijke weergave van een gesprek.

Transcriptie

Daarmee gaan we terug naar het interview. Aangezien ik een ruw uitgeschreven transcriptie heb van dat half uur durende gesprek, kan ik eenvoudig nakijken hoe vaak de geïnterviewde het woord heeft uitgesproken. Resultaat: 26 keer. Dat is echt heel veel. Ik ben erop gaan letten en hoorde het woord in een volgend interview opnieuw vaak voorbijkomen. Geteld in de transcriptie: 13 keer.

Plaag

Mijn conclusie: het oneigenlijk gebruik van natuurlijk is een plaag. Een plaag die we moeten bestrijden. Daarom hierbij voor de duidelijkheid de officiële betekenis van het woord volgens Van Dale:

1. op de natuur betrekking hebbend

2. door de natuur gevormd: een natuurlijke grot

3. naar of volgens de natuur: een natuurlijke dood sterven

4. vanzelfsprekend (spreektaal ook: tuurlijk): natuurlijk ben ik thuis; kom je ook? Natuurlijk! dat spreekt vanzelf

5. eenvoudig, ongekunsteld

6. (juridisch) een natuurlijk persoon levend mens (tegenstelling: rechtspersoon)

Natuur

Mijn voorstel: Laten we betekenis 4 en 5 minder vanzelfsprekend vinden, en het woord meer gaan gebruiken als we het hebben over betekenis 1 tot en met 3. Want natuurlijk zijn we allemaal fan van de natuur, nietwaar?

Dank u wel.